Lesmateriaal & curriculum
Britse overheidslessen mijden het woord 'meisje' — een kritische analyse legt uit waarom dat misgaat
Een analyse van Transgender Trend over Oak National Academy, het door de Britse overheid gefinancierde lesplatform, beschrijft dat lesmateriaal over menstruatie, condooms en pornografie sekse-specifieke woorden vervangt door het neutrale 'persoon' — met gevolgen voor wat meisjes over hun eigen lichaam leren.

Oak National Academy is een gratis Engels lesplatform met lessen voor de basis- en middelbare school, ook over puberteit, menstruatie en seksuele vorming. Sinds september 2022 is het een zelfstandig overheidsorgaan (een 'arm's length body') dat onder het Britse ministerie van Onderwijs valt (bron). Scholen zijn niet verplicht het materiaal te gebruiken: de Britse overheid noemt het 'free, optional, and adaptable' (bron). Hoeveel leraren Oak gebruiken is niet eenduidig vast te stellen: de onafhankelijke evaluatie uit september 2025 noemt een schatting van één op de drie leraren naast een peiling waarin 12 procent van de leraren zei Oak in het schooljaar 2023/24 te hebben gebruikt. Een kritische analyse van Shelley Charlesworth, onderzoeker en schrijver bij Transgender Trend, verscheen daar op 16 augustus 2026. Volgens haar begon Oak in 2020 als noodvoorziening tijdens de coronapandemie. Haar analyse beschrijft een patroon in het lesmateriaal over relaties, seksualiteit en gezondheid: waar het kan, vermijdt Oak het woord 'meisje' of 'vrouw' en kiest het voor het neutrale 'persoon'.
Wat de analyse precies aantreft
Charlesworth schrijft dat Oak in de les over menstruatie voor twaalfjarigen het woord 'person' twaalf keer gebruikt en 'female' vijf keer, en het woord 'girl' helemaal niet, terwijl menstruatie uitsluitend bij meisjes en vrouwen voorkomt. De biologielessen van Oak zijn volgens haar wel duidelijk: die spreken van 'adult human females'. Bij de les over het interne condoom constateert ze dat nergens in de video wordt gezegd dat dit hulpmiddel in de vagina wordt ingebracht: de anatomische plek zelf blijft onbenoemd. Ook de les over pornografie voor 'year 9' (leerlingen van 13 en 14 jaar) vertelt volgens de analyse niet dat het vooral meisjes en vrouwen zijn die in pornografie gewelddadig en vernederend worden behandeld. Tot slot schrijft Charlesworth dat de lessen over de Equality Act de begrippen sekse en gender door elkaar gebruiken, sekse niet omschrijven zoals het Britse hooggerechtshof dat in 2025 deed, en als enige uitgewerkte voorbeeld een situatie rond 'gender reassignment' geven. Leerlingen krijgen volgens haar bovendien de indruk dat zij de plicht hebben om het gedrag van anderen in de gaten te houden en te melden.
Waarom het woord ertoe doet
Het verschil tussen 'persoon' en 'meisje' lijkt op het eerste gezicht een kwestie van stijl, maar in lesmateriaal over het eigen lichaam is het dat niet. Menstruatie, vruchtbaarheid en de anatomie van voortplantingsorganen zijn sekse-specifieke gegevens: een les die dat wegschrijft achter neutrale taal, maakt het voor een elfjarige moeilijker om te begrijpen dat dit háár lichaam betreft, en niet een abstract 'iedereen'. Ook in Nederland doet de woordkeuze ertoe. Ons overzicht van de letterlijke wetteksten laat zien dat kerndoel 38 voor het basisonderwijs spreekt van 'seksuele diversiteit' (bron) en dat de burgerschapsopdracht in artikel 8 van de Wet op het primair onderwijs 'geslacht' en 'seksuele gerichtheid' noemt (bron); het woord 'gender' staat in geen van beide. De Algemene wet gelijke behandeling noemt 'genderidentiteit' en 'genderexpressie' wel (bron). Welke woorden lesmethoden zelf kiezen, staat in ons overzicht van lesmateriaal over gender op de basisschool.
Geen incident, maar een patroon
De discussie over woordkeuze speelt in het Verenigd Koninkrijk ook buiten Oak. In een eerder artikel op deze site over de EHRC-consultatie over de term 'trans pupil' beschreven we de kritiek van Transgender Trend op de conceptrichtlijn van de Britse gelijkheidswaakhond voor scholen: de term 'trans pupil' laat volgens de organisatie in het midden of een kind het beschermde kenmerk 'gender reassignment' heeft of niet (bron). Dat het om meer kan gaan dan taal alleen, liet een Schotse rechter dit jaar zien: het Court of Session in Edinburgh oordeelde op 4 juni 2026 dat de toiletvoorziening op een basisschool van West Lothian Council, met gemengde toiletruimtes en gedeelde wastafels, in strijd is met de Schotse regels voor schoolgebouwen uit 1967 en indirect discriminerend is onder de Equality Act 2010 (bron) — een uitspraak over de positie van meisjes. De klacht over intimidatie wees de rechter af.
Wat dit betekent voor ouders en leraren
Oak National Academy is geen commerciële uitgever, maar een door de overheid gefinancierd lesplatform. Dat maakt de bevindingen van Charlesworth relevanter dan een losse klacht over woordkeuze: als lesmateriaal van een overheidsorgaan leerlingen voorlicht over hun lichaam en daarbij vermijdt te benoemen wiens lichaam het betreft, dan schiet de les haar doel voorbij. Voor Nederlandse ouders en leraren is dit vooral een aansporing om bij eigen lesmateriaal dezelfde vraag te stellen: staat er 'leerling' waar 'meisje' bedoeld wordt, en wat verdwijnt er als dat gebeurt?
Bronnen
Shelley Charlesworth, "Oak Academy's subtle discrimination against girls", Transgender Trend, 16 augustus 2026: transgendertrend.com/oak-academy-discrimination-against-girls.
Ineke Bosman
Redactie
Shelley Charlesworth (Transgender Trend)
Onafhankelijke redactie die officiële richtlijnen, onderzoek en wetgeving over gender op school toegankelijk samenvat. Informatief, geen juridisch of pedagogisch advies. Laatst bijgewerkt op 28 september 2026.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op de vragen die het vaakst terugkomen.
Meer over Lesmateriaal & curriculum

Lesmateriaal & curriculum
Meer aandacht, meer aanmeldingen? Wat onderzoek zegt over de groei van de genderzorg en de school
Het aantal jongeren dat zich aanmeldt voor transgenderzorg is sterk gestegen. Onderzoekers van de Radboud Universiteit verbinden de stijgende zorgvraag met medicalisering en stellen vast dat trans personen zichtbaarder zijn geworden. Wat betekent dat voor een onderwerp dat op school en op het Binnenhof steeds nadrukkelijker aanwezig is? Wat vaststaat en wat niet.

Lesmateriaal & curriculum
Nieuwe seksuele voorlichting verdoezelt het lichaam zelf, waarschuwt Australische psycholoog
Klinisch psycholoog Sandra Pertot stelt dat lesprogramma's in Australië, en vooral in de staat Victoria, het verband tussen lichaam en geslacht loslaten, en dat de door haar besproken kinderboeken voortplanting niet duidelijk uitleggen.

Lesmateriaal & curriculum
Wie maakt het lesmateriaal over gender op school? De aanbieders en hun verschillen op een rij
Een centraal 'overheidskeurmerk' voor lesmateriaal over gender bestaat niet. Wel zijn er twee echte routes van overheidsbetrokkenheid — subsidie en RIVM-erkenning — en de aanbieders die daarvan gebruikmaken verschillen sterk in hun kijk op gender.